HPV-preventie bij LGBTQ+ personen: bescherming is voor iedereen belangrijk
HPV, het humaan papillomavirus, is een van de meest voorkomende seksueel overdraagbare virussen ter wereld. Bijna iedereen komt er ooit mee in contact. Meestal ruimt het lichaam het virus vanzelf op, maar in sommige gevallen kan HPV leiden tot genitale wratten of tot verschillende vormen van kanker.
Preventie is daarom essentieel voor iedereen die seksueel actief is. Toch krijgen LGBTQ+ personen in de praktijk vaak minder gerichte informatie over HPV en preventie, terwijl het virus voorkomt binnen alle seksuele netwerken.
HPV treft iedereen
HPV wordt vaak in verband gebracht met baarmoederhalskanker, maar het virus kan ook andere gezondheidsproblemen veroorzaken, zoals:
- anuskanker
- peniskanker
- keelkanker
- genitale wratten
Dat betekent dat HPV niet gebonden is aan één geslacht, seksuele oriëntatie of genderidentiteit. Iedereen die seksueel contact heeft, kan besmet raken.
Specifieke aandachtspunten binnen de LGBTQ+ gemeenschap
Mannen die seks hebben met mannen
Bij mannen die seks hebben met mannen komt HPV relatief vaak voor, vooral rond de anus en in de keel. Daardoor is het risico op anuskanker en bepaalde vormen van keelkanker verhoogd. Omdat anale screening niet standaard wordt aangeboden, kan HPV in deze groep langer onopgemerkt blijven.
Lesbische en biseksuele vrouwen
Er bestaat nog steeds het misverstand dat lesbische vrouwen weinig risico lopen op HPV. In werkelijkheid kan het virus worden overgedragen via huid-op-huidcontact, vingers, orale seks en seksspeeltjes. Ook zonder penetratie of seks met mannen is besmetting dus mogelijk.
Transgender personen
Voor transgender personen verschilt het HPV-risico per individu. Dit hangt af van lichaamskenmerken, eventuele medische behandelingen en de manier waarop iemand seksueel actief is. Persoonlijk advies en zorg op maat zijn hierbij belangrijk, in overleg met een huisarts of specialist.
Vaccinatie als basis van preventie
De HPV-vaccinatie is de meest effectieve manier om bescherming op te bouwen tegen de gevaarlijkste HPV-typen. In België wordt de vaccinatie aangeboden via het basisvaccinatieschema en is ze gratis voor jongeren binnen de aanbevolen leeftijd.
Voor LGBTQ+ personen is vaccinatie extra belangrijk omdat:
- mannen die seks hebben met mannen een verhoogd risico lopen op anale HPV
- lesbische vrouwen minder vaak bereikt worden door klassieke preventiecampagnes
- transgender personen bescherming nodig hebben los van genderidentiteit
Ook volwassenen die vroeger niet gevaccineerd zijn, kunnen zich alsnog laten vaccineren via hun huisarts of specialist, eventueel met gedeeltelijke terugbetaling via het ziekenfonds.
Veilige seks en hygiëne
Condooms en beflapjes beschermen niet volledig tegen HPV, maar verkleinen het risico wel aanzienlijk. Ze beschermen bovendien tegen andere soa’s.
Belangrijke aandachtspunten zijn:
- gebruik condooms of beflapjes bij orale, anale en vaginale seks
- gebruik een condoom over seksspeeltjes, zeker bij delen
- maak seksspeeltjes goed schoon voor en na gebruik
Deze maatregelen helpen om de kans op HPV-overdracht te verkleinen.
Screening en controle
Voor vrouwen en personen met een baarmoeder is het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker een belangrijke vorm van preventie. Hierbij wordt vanaf 25 jaar regelmatig gescreend op celveranderingen en HPV.
Voor mannen die seks hebben met mannen kan anale controle zinvol zijn bij klachten of verhoogd risico. Dit kan besproken worden met de huisarts of in een Centrum voor Seksuele Gezondheid.
Transgender personen hebben baat bij individueel advies over welke vormen van screening passen bij hun lichaam en situatie.
