HPV-preventie bij mannen: waarom bescherming even belangrijk is
Bij HPV, het humaan papillomavirus, denken veel mensen automatisch aan vrouwen, vooral door het verband met baarmoederhalskanker. Toch vormt HPV ook voor mannen een reëel gezondheidsrisico. Mannen kunnen besmet raken, klachten ontwikkelen en het virus ongemerkt doorgeven aan hun partner(s).
Omdat een HPV-infectie vaak geen zichtbare symptomen veroorzaakt, blijft het virus bij veel mensen onopgemerkt. Juist daarom is preventie bij mannen van groot belang.
Wat is HPV?
HPV is een verzamelnaam voor meer dan honderd verschillende virusvarianten. De meeste typen zijn onschuldig en verdwijnen vanzelf, maar sommige kunnen gezondheidsproblemen veroorzaken.
Er wordt een onderscheid gemaakt tussen:
- laag-risico HPV, dat vooral genitale wratten veroorzaakt
- hoog-risico HPV, dat kan leiden tot kanker
Hoog-risico HPV wordt onder andere in verband gebracht met peniskanker, anuskanker en kanker van de mond- en keelholte. Overdracht gebeurt via intiem huid-op-huidcontact, meestal tijdens seks.
Waarom is HPV-preventie ook voor mannen belangrijk?
HPV kan bij mannen zelf klachten en aandoeningen veroorzaken. Genitale wratten zijn meestal niet gevaarlijk, maar kunnen hardnekkig zijn en psychisch belastend werken. Daarnaast zijn er zeldzamere, maar ernstige gevolgen zoals HPV-gerelateerde kankers.
Ook zonder klachten kunnen mannen het virus doorgeven. Door preventieve maatregelen te nemen beschermen mannen niet alleen zichzelf, maar ook hun partner(s) en dragen zij bij aan het verminderen van de verspreiding van HPV.
HPV-vaccinatie voor mannen
Vaccinatie is de meest effectieve manier om HPV-infecties te voorkomen. In België en Nederland worden jongens tegenwoordig uitgenodigd voor de HPV-vaccinatie via het vaccinatieprogramma.
De voordelen van vaccinatie bij mannen zijn:
- bescherming tegen HPV-gerelateerde kankers
- een kleinere kans op het ontstaan van genitale wratten
- minder verspreiding van het virus binnen de bevolking
Jongens die vóór hun vijftiende worden gevaccineerd, hebben meestal voldoende aan twee vaccinaties. Vanaf vijftien jaar zijn drie prikken nodig. Ook volwassen mannen kunnen zich laten vaccineren. Zelfs wanneer je al seksueel actief bent geweest, biedt vaccinatie bescherming tegen HPV-types waarmee je nog niet besmet bent geweest.
Condoomgebruik en HPV
Condooms verkleinen het risico op een HPV-besmetting, maar bieden geen volledige bescherming. HPV kan namelijk ook worden overgedragen via huid-op-huidcontact buiten het gebied dat door een condoom wordt bedekt.
Toch blijft condoomgebruik belangrijk, omdat het:
- de kans op HPV vermindert
- goed beschermt tegen andere soa’s zoals chlamydia, gonorroe en hiv
Condooms vormen daarom een waardevolle aanvulling op vaccinatie en andere preventieve maatregelen.
Alert zijn op signalen en klachten
Voor mannen bestaat er geen standaard bevolkingsonderzoek naar HPV. Daarom is het belangrijk om zelf alert te blijven op mogelijke signalen.
Let onder andere op:
- wratjes of afwijkende plekjes op of rond de geslachtsdelen
- pijn, jeuk of bloedverlies ter hoogte van de anus
- aanhoudende keelpijn, heesheid of slikklachten
Bij twijfel is het verstandig om contact op te nemen met een huisarts of een gespecialiseerde soa-kliniek.
Weerstand en leefstijl
Bij de meeste mensen ruimt het lichaam een HPV-infectie vanzelf op binnen één tot twee jaar. Een goede weerstand speelt daarbij een belangrijke rol.
Mannen kunnen hun immuunsysteem ondersteunen door:
- niet te roken
- gezond en gevarieerd te eten
- voldoende te bewegen
- voldoende te slapen
- stress en overmatig alcoholgebruik te beperken
Een gezonde leefstijl verkleint de kans dat een HPV-infectie langdurig aanwezig blijft.
